Task Manager & Diagnostics

کاربری می‌گوید فن لپ‌تاپش دائم روشن است. چه تبی را اول بررسی می‌کنیم؟

ابتدا تب Processes را در Task Manager بررسی می‌کنیم، چون کارکرد فن مستقیماً به مصرف CPU، حافظه و گرافیک واکنش نشان می‌دهد؛ نه به یک تنظیم جداگانه.

مراحل بررسی:

1. ۱Task Manager را با Ctrl+Shift+Esc باز می‌کنیم. اگر پنجره کوچک بود، روی More details کلیک می‌کنیم.
2. ۲به تب Processes می‌رویم و روی سرستون CPU کلیک می‌کنیم تا لیست بر اساس مصرف پردازنده نزولی مرتب شود و پروسه‌های پرمصرف بالا بیایند.
3. ۳همین کار را برای سرستون‌های Memory، Disk و GPU تکرار می‌کنیم؛ چون مصرف بالای دیسک یا گرافیک هم می‌تواند باعث گرم شدن و روشن ماندن فن شود.
4. ۴به تب Performance می‌رویم تا نمودار کلی CPU، حافظه، دیسک و شبکه را ببینیم و بفهمیم مصرف پیوسته است یا لحظه‌ای و کوتاه.
5. ۵تب Startup apps را بررسی می‌کنیم؛ برنامه‌هایی که هنگام بالا آمدن ویندوز اجرا می‌شوند و مدام در پس‌زمینه کار می‌کنند، از دلایل رایج گرمای دائمی هستند. موارد غیرضروری را Disable می‌کنیم.
6. ۶اگر مصرف پردازنده همچنان بالا بود، در تب Details دنبال پروسه‌های سنگین می‌گردیم — مثل ایندکس‌گذاری ویندوز، آپدیت در حال اجرا، یا آنتی‌ویروس در حال اسکن کامل. این‌ها موقتی‌اند و باید خودشان تمام شوند.
7. ۷بررسی نرم‌افزاری را با ابزار سازنده لپ‌تاپ (مثل Lenovo Vantage یا Dell Power Manager) و بخش Battery در Settings ادامه می‌دهیم و حالت‌های Performance یا Gaming را بررسی می‌کنیم.
8. ۸اگر مصرف نرم‌افزاری طبیعی بود ولی فن هنوز دائمی می‌چرخد، احتمال مشکل سخت‌افزاری وجود دارد: گرد و غبار روی فن و دریچه‌های هوا، خشک شدن خمیر سیلیکون، یا خرابی خود فن. در این حالت بررسی فیزیکی یا سرویس لازم است.

کاربری کاراکتر ویژه‌ای مثل ± را در سند خود نیاز دارد و روی کیبورد پیدا نمی‌کند — از کدام ابزار کمک می‌گیریم؟

ابزار اصلی برای این کار Character Map است که با دستور charmap از پنجره Run باز می‌شود.

روش کار با Character Map:

1. ۱پنجره Run را با Win+R باز کرده و دستور charmap را اجرا می‌کنیم.
2. ۲در پنجره Character Map از منوی Font یک فونت با پوشش کامل انتخاب می‌کنیم؛ مثل Segoe UI یا Arial یا Times New Roman.
3. ۳تیک Advanced view را در پایین پنجره می‌زنیم تا کادر جست‌وجو فعال شود.
4. ۴در کادر Search for نام کاراکتر را تایپ می‌کنیم؛ مثلاً plus-minus. کاراکترهای مرتبط در جدول مشخص می‌شوند.
5. ۵روی کاراکتر ± کلیک می‌کنیم، سپس دکمه Select و بعد Copy را می‌زنیم. حالا در سند مورد نظر Paste می‌کنیم.
6. ۶راه‌های جایگزین و سریع‌تر: در ویندوز ۱۰ و ۱۱ پنجره Win+. (کلید ویندوز و نقطه) باز می‌شود که شامل بخش Symbols با کاراکترهای ویژه است. در Microsoft Word هم می‌توان کد یونیکد کاراکتر را تایپ کرده (مثلاً 00B1) و بعد کلیدهای Alt+X را زد. در برنامه‌های دیگر هم اگر صفحه‌کلید عددی داریم، نگه داشتن Alt و تایپ 0177 کاراکتر ± را درج می‌کند.

در تب Details، سه ستون اضافه (مثل GPU) به نمایش اضافه کنید و اسکرین‌شات بگیرید.

تب Details برخلاف تب Processes فقط ستون‌های اصلی را نشان می‌دهد، ولی همه ستون‌های موجود از طریق منوی Select columns قابل افزودن هستند. این کار برای عیب‌یابی دقیق‌تر ضروری است.

1. ۱Task Manager را با Ctrl+Shift+Esc باز می‌کنیم و در صورت نیاز More details را انتخاب می‌کنیم.
2. ۲وارد تب Details می‌شویم که فهرست کامل پروسه‌ها را با ستون‌های قابل تنظیم نشان می‌دهد.
3. ۳روی نوار سرستون‌ها راست‌کلیک می‌کنیم تا منوی Select columns باز شود.
4. ۴سه ستون اضافه را تیک می‌زنیم. پیشنهاد: GPU، GPU Engine و Power usage (یا به‌جای آن‌ها CPU time و I/O reads).
5. ۵با OK تأیید می‌کنیم؛ ستون‌های جدید به جدول اضافه می‌شوند. اگر ستون جدید دیده نشد، با کشیدن نوار پایین پنجره کمی به راست اسکرول می‌کنیم.
6. ۶برای اینکه کاربرد ستون‌ها مشخص شود، روی سرستون جدید کلیک می‌کنیم تا جدول بر اساس همان ستون مرتب شود.
7. ۷با Win+Shift+S از ناحیه جدول اسکرین‌شات می‌گیریم و ذخیره می‌کنیم.

با dxdiag مدل کارت گرافیک سیستم خود را پیدا کنید.

ابزار DirectX Diagnostic Tool یا همان dxdiag گزارش کاملی از سخت‌افزار گرافیکی و درایورهای DirectX می‌دهد. برای پیدا کردن مدل کارت گرافیک، تب Display همان چیزی است که لازم داریم.

1. ۱پنجره Run را با Win+R باز می‌کنیم و دستور dxdiag را تایپ کرده و Enter می‌زنیم.
2. ۲اگر پنجره‌ای درباره بررسی امضای دیجیتال درایورها باز شد، گزینه No را انتخاب می‌کنیم (برای این تمرین لازم نیست).
3. ۳در پنجره DirectX Diagnostic Tool به تب Display می‌رویم. اگر سیستم دو کارت گرافیک دارد، برای هرکدام یک تب Display جداگانه وجود دارد.
4. ۴در بخش Device مقدار Name همان مدل کارت گرافیک است — مثلاً NVIDIA GeForce GTX 1650 یا Intel UHD Graphics 630. این مقدار را یادداشت می‌کنیم.
5. ۵در بخش Drivers مقدار Version و Date مربوط به درایور نوشته شده است.
6. ۶در همان تب، مقدار Display Memory (VRAM) و Shared Memory هم دیده می‌شود که برای کارهای گرافیکی مهم است.
7. ۷برای تکمیل گزارش می‌توانیم تب System را هم ببینیم که نسخه ویندوز، مدل پردازنده و مقدار حافظه را نشان می‌دهد.
8. ۸با Win+Shift+S از تب Display اسکرین‌شات می‌گیریم.